Bakıdakı Dağüstü park: şəhərin ayaqlarının altında olduğu yer (sözün əsl mənasında)

Dağüstü park — Bakının o nadir guşələrindən biridir ki, sükut burada bir hədiyyə kimi duyulur və onu qorumaq istəyirsən. Elə bir məkan ki, şəhər birdən-birə səs-küyünü kənara qoyur və sanki özünü dinləməyə başlayır. Pillələrlə yuxarı qalxdıqca hava təmizlənir, düşüncələr sakitləşir — elə bil yüngül bir külək səni yavaşca zirvəyə aparır.

Bu park bir çox dəfə simasını dəyişib: müxtəlif dövrlərdə fərqli olub, insanları, üslubları, zamanları yola salıb. Amma hər dəfə yenidən doğulub — öz gözəlliyinin qədrini bilən bir feniks kimi. Bu gün Dağüstü park — Bakının ən tanınan simvollarından biridir, elə bir yer ki, hər qonaq burada mütləq foto çəkdirir. Çünki “Bakıdaydım” demək üçün bu nöqtəyə baxmadan olmur.

Burada bir neçə dəqiqəyə həm köhnə, həm yeni, həm günəşli, həm də dənizkənarı Bakı birdən qarşında açılır. İçərişəhərin daşları, şüşədən tikilmiş Alov Qüllələri, Xəzərin sonsuz göyü — hamısı bir baxışın içinə sığır. Dağüstü park — şəhəri tarixə, tarixi isə nəfəsə çevirən gəzinti yoludur.

O, sadəcə “mərkəzdə yerləşmir”. O, mərkəzin üstündən uçur. Dağüstü park elə bil bir azlovlu aristokratdır — aşağıdakı bulvarın səs-küyünə, şəhərin tələsik ritminə yuxarıdan, bir az da təmkinli, bir az da məğrur nəzərlərlə baxır. Siz orada yaşayırsınız, işləyirsiniz, tələsirsiniz. O isə burada — zirvədə, sakit və əbədidir. Və sizə icazə verir ki, onun laqeyd gözəlliyi fonunda selfi çəkdirəsiniz.

Hər kəsi xatırlayan park

Bir etiraf edək. Hər özünəhörmət edən parkın bir “dolabda gizlədilmiş skeleti” olur. Dağüstü park da istisna deyil. Onun tarixi nə skamyadan, nə də fəvvarədən başlayır, yox… qəbiristanlıqdan başlayır. Bəli, elə addımladığınız bu sarı qayaların içində sümüklər yatır. Əvvəlcə — 1918-ci ilin faciəli mart hadisələrinin qurbanları, sonra isə imperiyanın süqutundan sonra bu diyara düşmüş ingilis əsgərləri. Buna görə park ilk adını da belə aldı — “İngilis parkı”.

Sehrbaz memar

Təsəvvür edin: 1930-cu illər. Memar Lev İlinin qarşısında park yox, çətin relyef, qəbiristanlıq və “əməkçilərin mədəni istirahəti üçün məkan” yaratmaq tapşırığı var. O isə bu dağa baxıb problem görmür — potensial görür. Təbiətlə savaşmır, onunla valsa başlayır. Teraslar, panduslar, pilləkənlər yaradır ki, relyefi pozmur, onu qucaqlayır. Yerli daşdan təkcə cığırlar yox, baxışı birbaşa körfəzin panoramasına aparan ritmik, zərif naxışlar qurur. Dahilikdir? Şübhəsiz.

Sonra sovet dövrü gəldi — Sergey Kirovun adı, göyə doğru uzanan bronz barmaqlı heykəl və şam ağaclarının pıçıltısına qarışan attraksion səsləri. Daha sonra zaman yenidən dəyişdi. 90-cı illərdə park yenə sakit və hüznlü oldu — burada Şəhidlər Xiyabanı yarandı. Yanvar hadisələri və Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin uyuduğu yer. Attraksionlar söküldü, səs-küy kəsildi. Park yenidən bir məbədə çevrildi — bu dəfə bütün millət üçün.

Külündən doğuluş: Bakıya məxsus “kapitalnı remont”

Əgər siz “kapital remont” deyəndə hasarı boyamaq və asfaltı yamamaq düşünürsünüzsə, deməli Bakının bunu necə etdiyini görməmisiniz. 2011–2013-cü illər Dağüstü park üçün bir dahinin icra etdiyi plastik əməliyyat idi.

Park sadəcə “yenilənmədi”. O yenidən düşünülmüş oldu. Köhnə ağaclar qorundu, amma yeni landşafta ustalıqla yerləşdirildi. Elə cığırlar çəkildi ki, insan saatlarla gəzmək istəyir. Suyu sakitcə danışdıran şəlalə kaskadları quruldu. Müasir işıqlandırma sistemi isə parkı gecələr şəhərin sinəsinə taxılmış qiymətli bir bəzəyə çevirir.

Parkı Azneft meydanı ilə birləşdirən funikulyor isə sadəcə nəqliyyat deyil. Bu, tarix üzərindən uçuşdur — 1–2 dəqiqəlik kiçik bir səyahət. Bir neçə qəpiklə sovet estetikasından müasir Bakının parıltısına keçir və kabinədə çəkilən selfilərin sayını bir kimsə hesablaya bilmir.

Burada nə etməli? — Parkdan istifadə təlimatı

1. Qalx. İstəsən, pillələrlə (özünü meqapolisin içində alpinist kimi hiss edəcəksən). İstəsən, funikulyorla (VIP kimi). Seçim sənin.
2. Nəfəs al. Burada nə qışqırıq, nə attraksion var. Yalnız yarpaq xışıltısı, Xəzər küləyi və çoxdan axtardığımız o ruh sakitliyi.
3. Bax. Buradan açılan panorama — parkın əsas eksponatıdır. Elə bil Bakının görməli yerlərinin “hit-paradı”:
   • qədim və müdrik İçərişəhər və Qız qalası,
   • zərif sahil bulvarı,
   • axşamlar doğrudan da alovlanan Alov Qüllələri,
   • uzaqda isə yağ kimi parlayan Xəzər.

Telefonu, kameranı, gözlərini — nə varsa götür, çək, yadda saxla, içinə hopdur.

1. Hiss et. O məşhur deşikli qayanı tap. Deyirlər ki, sonsuzluğa çarədir. İnanırsan ya yox — toxunmağa dəyər. Nə olar, nə olmaz. Hərdən möcüzələr də olur.
2. Sus. Şəhidlər Xiyabanına tərəf get. Bu yer səs üçün deyil — yaddaş üçündür. Şəhərin canlı gözəlliyi ilə bu sakit ziyarətgahın birləşməsi qəribə, həm qürurlu, həm kədərli bir duyğu yaradır.

Fəlsəfi altlığı olan kafe

Parkda kafe var. Amma bu sadəcə kafe deyil — masaları olan müşahidə meydançasıdır. Çay içirsən, bəlkə bir az da güclü bir şey… Şirniyyat yeyirsən, amma qarşında elə bil canlı ekran kimi bütün Bakı açılır. Gündüz — parlaq və kontrastlı. Axşam — işıqlarla bəzənmiş. Bu, şəhərin həm ən bahalı, həm də ən demokratik masasıdır. Bir fincan qəhvənin qiyməti — milyonluq mənzərə qarşılığında.

Dağüstü park — xəritədə bir nöqtə deyil. Bir haldır.

Zərif kədər, tam sakitlik və yüngül başgicəlləndirən yüksəklik halı. Bakı burada sizdən heç bir sirr gizlətmir. Əl kimi açılır — səsli, qədim, gözəl və sonsuz dərəcədə doğma.

Buraya gün batımında gəlin. Günəş Xəzərin arxasında yoxa çıxanda və şəhər işıqlarını yandıranda. Bir az parapetdə oturun. O zaman anlayacaqsınız ki, niyə bakılılar bu yeri bu qədər sevir. Bu park onlara kim olduqlarını xatırladır. Turistlərə isə niyə bura gəlməyə dəyər olduğunu göstərir.

Bu mənzərə üçün.
Bu hiss üçün.
Bu əbədiyyət üçün.