“Mimoza” Salatı: Sovet klassikasından müasir variantlara

İnsanlar bu salata bir gülün adını verdilər — o gülün ki, onu bir çoxları yalnız açıqçaların üzərində görmüşdü. Bu salat konserv bankalarından, növbələrdən və çatışmazlıqdan, “tapdıq” və “bəxtimiz gətirdi” sözlərindən doğuldu. Və nəhayət, o yalnız qonaqları deyil, bir bütöv epoxanı doyurdu.

Bu sadəcə resept deyil. Bu, kiçik qələbələr və böyük məyusluqlardan ibarət çoxqatlı bir romandır. Ölkədəki fəsillərin belə təsdiqlənmiş qrafiklə yaşadığı bir zamanda baharın simvoluna çevrilmiş bir yeməkdir. Xüsusilə də sovet qadınlarının sevimlisi: heç nədən bayram düzəltməyi, konservlərdən gözəllik yaratmağı, sadə süfrəyə təntənə ab-havası qatmağı bacaran o qadınların.

Bu salat balıq və mayonez deyil, ümid, səkkizinci mart və mətbəxdəki səssiz xoşbəxtlik qoxuyurdu.

I hissə: Dəmir bankadan doğulan çiçək

Onun tarixi iki bir-birinə zidd faktla başlayır.

Birinci fakt — sovet versiyası: “Mimoza” salatı durğunluq dövrünün övladıdır. 1970-ci illərin əvvəli, SSRİ. Deyilənə görə, onu kurort qəsəbəsi olan Qağrada sanatoriyada istirahət edənləri təəccübləndirmək üçün icad etmişdilər.

Məhsullar sadə, lakin bayram xarakterli idi: bir banka balıq konservi (qırmızı balıq, sayra, tuna), bir dəstə yumurta, soğan, bir parça kərə yağı, “Sovetski” tipli pendir və əlbəttə ki, mayonez — həmin epoxanın əsas birləşdirici sousu. Hər şey rəndələnir, müəyyən ardıcıllıqla qat-qat düzülür və nəticədə mimoza çiçəyini xatırladan yumşaq, sarımtıl bir kompozisiya alınırdı.

Resept “Rabotnitsa” jurnalına və “Trud” qəzetinə düşdükdən sonra, onu artıq 8 Martda hər ikinci evdar qadın bişirməyə başladı. Sadə, ucuz və təsirli.

İnsayd №1: On qat — on qanun

Klassik sovet “Mimoza”sı xaos deyil, ciddi arxitekturadır. On qat — sanki on “qanun” — hansı ki, pozmaq ayıb sayılırdı.

Ardıcıl düzülüş belə idi: 1) ağlar, 2) pendir, 3) balığın yarısı, 4) mayonez, 5) dondurulmuş yağ, 6) soğan, 7) qalan balıq, 8) mayonez, 9) sarılar, 10) bəzək üçün göyərti.

İlkin reseptdə nə kartof, nə də kök var idi. Bunlar qıtlıq içindəki 90-cı illərin xalq yaradıcılığıdır — daha çox adamı daha az vəsaitlə doyurmağın forması. Düyü də həmin dövrlərdə əlavə olundu — salatı daha qarın doyurucu etmək üçün, daha incə etmək üçün yox.

İkinci fakt — fransız versiyası: “Mimosa” əslində aristokratik mənşəli bir yeməkdir. Fransada mimosa — yaşıl salat yarpaqları, xiyar, yaşıl noxud üzərinə vinaqret sousu əlavə edilərək, bol şəkildə rəndələnmiş yumurta sarısı ilə örtülmüş yüngül bir salatdır. Sarı-yaşıl koloriti — bahar çiçəklərinə işarədir.

Bu resept XIX əsrdən məlumdur. Həmçinin Parisdə məşhur olan doldurulmuş “Mimosa yumurtaları” da var. Nə konserv balığı, nə soğan, nə də dağ kimi mayonez.

Bəs kim kimdən götürdü? Nəfis göyərtili fransızlar, yoxsa konserv və mayonez mədəniyyətinin sovet vətəndaşları? Həqiqət, adətən olduğu kimi, ortadadır. Böyük ehtimalla, ad oxşarlığı ümumi vizual estetikanın nəticəsidir — sarı yumurta sarısı həqiqətən çiçəyi xatırladır. Lakin onu balıq konservi və mayonezlə qarışdırmaq — bu artıq sovet kulinar performansıdır, öz sadəliyində dahiyanə.

II hissə: Kultun anatomiyası

“Mimoza” fenomenini anlamaq üçün dövrü anlamaq lazımdır.

1. Əlçatanlıq: qırmızı balıq konservi istisna olmaqla, bütün komponentlər hər evdə olurdu. Yumurta, soğan, kərə yağı, pendir. Defisit vardı, bəli, lakin bayrama yaxın “tapılırdı”.
   
   
2. Effektlik: total məhsul minimalizmi şəraitində qat-qat düzülmüş salat, özü də belə bir adla, kartof püresinin fonunda kosmik gəmi kimi görünürdü. O, boşqabda bayram idi.
   
   
3. Sadəlik: aşpaz olmaq gərək deyildi. Rəndələ, əz, qatla, çək. Sıfır bacarıqla belə mətbəx “qalibiyyəti”.
   
   
4. Simvolizm: sarı səpinti — 8 Martın əsas çiçəyi mimozanı xatırladırdı. Salat qadınlara hörmətin yeyilə bilən buketinə çevrilmişdi. İroniya ondadır ki, onu ən çox elə həmin qadınlar hazırlayırdı.

Faydası? Gəlin özümüzə yalan danışmayaq. Bu — yağlardan (mayonez, kərə yağı, sarılar) və konservdən ibarət kalori bombasıdır. Doğrudur, balıq omega-3 verir, yumurta — zülal, kartof (əlavə olunubsa) — kalium. Lakin “Mimoza” sağlamlıq üçün deyil, xoşbəxtlik üçün yeyilirdi. O da mimoza qoxusu kimi qısaömürlü.

III hissə: Reseptur xaosu

Bu gün “Mimoza” resept yox, konstruktordur. Hər ailənin öz mütləq həqiqəti vardır.

Variant A. Kanonik (o məşhur “Trud” qəzetindəki)

Tərkibi: 1 banka qırmızı balıq konservi, 5 yumurta, 100 q “Rossiyski” pendiri, 100 q kərə yağı, 1 soğan, 200 q mayonez.

Proses: yumurtalar bişirilir, soyudulur. Ağlar və pendir rəndələnir. Kərə yağı dondurulur və rəndələnir. Soğan xırda doğranır (istəsəniz qaynar suya tutulur). Balıq əzilir. Qatlar yuxarıdakı kimi düzülür. Soyuducuda 3–4 saat saxlanılır.
Əsas incəlik — dondurulmuş yağdır: o salatın içində ərir, onu yağlı yox, incə edir.

Variant B. Xalq versiyası (kartof və köklə)

Hamının tanıdığı variant. Bazaya 2–3 bişmiş kartof və 1–2 kök əlavə olunur.

Qatlar: kartof, balıq+soğan, kök, ağlar, sarılar. Pendir və kərə yağı yoxdur. Daha doyumlu, daha demokratik, daha tanış.

Variant C. Apqreyd (cəsarətlilər üçün)

Konservlər əvəzinə azduzlu qırmızı balıq və ya hətta hisə verilmiş skumbriya. Mağaza mayonezi əvəzinə ev mayonezi və ya qatıqla qarışıq. Alma — turşluq üçün, kapers — kəskinlik üçün. Hətta qat-qat olaraq porsiya stəkanlarda təqdim oluna bilər — həm gözəl, həm modern.

Bir rəqəm: klassik 10 qatlı “Mimoza”da təxminən 1500–2000 kalori var. 8 nəfərə böləndə — axşam yeməyindən imtina üçün kifayətdir. Bölməmək də olar. Bayram sizindir.

IV hissə: Epoxanın sonu və ikinci nəfəs

Bu gün “Mimoza” süfrənin aparıcı qəhrəmanı deyil. Onu tiramisu, tartar və burrata sıxışdırıb. Onu “ağır”, “mayonezli” və “sovetvari” adlandırırlar. Amma məhz bu onu canlı əfsanəyə çevirir. O — kulinariya nostaljiyasıdır, nəsillər arasında bağdır.

Onu bu gün hazırlamaq düşüncəsiz ənənəçilik deyil, daha çox keçmişə ironik ehtiramdır. Bir az hörmət, bir az müasirlik: keyfiyyətli məhsuldan istifadə etmək, mayonezi şişirtməmək, gözəl təqdim etmək.

Bu banka salatı sağ qaldı. Qıtlığı, perestroykanı, fjujon mətbəxinin hücumunu. Çünki onun qatlarında yalnız balıq və yumurta yox idi. Onun qatlarında bizim ümumi tariximizin layları vardı. Bəzən onları xatırlamaq istəyirik. Öyrənmək üçün haradan gəldiyimizi. Və bu biliyi yemək üçün. Mimoza ləçəkləri kimi incə.