Tom Henks: ideal amerikalının paradoksu

O, iki il ard-arda “Oskar” mükafatını qazandı, tam təsadüf nəticəsində Linkolnun qohumuna çevrildi və əqli geriliyi olan qaçışçı haqqında hekayəni qlobal mədəni fenomendə dönüştürdü. Onun siması amerikan fəzilətinin rəmzi, adı isə kassanın sinonimidir.

Lakin “Hollivudun ən xoş xasiyyətli adamı” təbəssümünün arxasında kimsəsiz adada sağ qalan, Normandiyada döyüşən və 18 il hava limanında yaşamağa məcbur olan bir insan gizlənir. Sizin diqqətinizə təqdim etdiyimiz bu paradoksun adı — Tom Henksdir: 9 milyard dollarlıq kino gəlirlərinin ikonasına çevrilmiş və həyatı gözlənilməz dönüşlərlə dolu olan bir şəxs.

Onun karyerası 80-ci illərdə su pəriləri və danışan itlər haqqında komediyalarla ayaqda qalmağın, 90-cı illərdə isə bütün mükafatları toplayıb milli sərvətə çevrilməyin master-klassıdır. O, kino tənqidçilərindən tutmuş onu adrenoxrom istifadəsində ittiham edən konspirologlara qədər hamının sevdiyi nadir aktyorlardandır.

Tom Henks — filmografiyasında demək olar ki, “boş keçilən” rol olmayan aktyordur. Onun filmləri həmişə hekayə, hiss və vaxtın nəinki boşa getməməsi, əksinə, mənalandırılmasıdır.

Popkorn satıcısından Linkolnun “qonşusuna”: pomidor şorbası üzərində qurulan karyera

Tomas Ceffri Henks 1956-cı il 9 iyulda Kaliforniyada, boşanmanın ailə dramının yalnız ilk aktı olduğu bir mühitdə doğuldu. Valideynləri ayrıldıqdan sonra beş yaşlı Tom qardaşı və bacısı ilə birlikdə aşpaz olan ata­sının yanında qaldı və beş il ərzində on fərqli evdə yaşadı.

Uşaqlar sağ qalmağı öyrənirdilər: menyuları pomidor şorbası və dondurulmuş noxuddan ibarət idi, gələcək aktyor isə heç olmasa bir qədər qazanc əldə etmək üçün Oklend stadionunda fıstıq satırdı. Daha sonra o, oteldə çamadan daşıyır, orada sərbəst xarakterli gözəllər və elə Elvis Presli kimi məşhurların qaldığını müşahidə edirdi.

İroniya ondadır ki, onilliklər sonra Henks Baz Lurmanın biopikində məhz həmin Elvisin menecerini canlandıracaq.

Kiçik “mikro-tarix”: 2012-ci ildə Stiven Spilberq Avraam Linkolnu kimin oynaya biləcəyi barədə düşünürdü. Namizədlər arasında Henks də vardı, lakin rol Daniel Dey-Lyuisa verildi. Sonradan məlum oldu ki, Tom ABŞ-ın 16-cı prezidentinin uzaq qohumudur. Bəzən genetika hökm deyil, sadəcə viktorina üçün maraqlı faktdır.

Universiteti teatr truppası naminə yarımçıq tərk etdi. Kino debütü — aşağı büdcəli qorxu filmi “O Sizin Tək Olduğunuzu Bilir” (1980). Uğur zirvəsi isə “Vüsal” (Splash, 1984) filmi oldu, burada o, Daryl Hannah canlandırdığı su pərisinə aşiq olurdu. Lakin real dönüş nöqtəsi “Böyük” (Big, 1988) komediyası idi: Henksin yetkin kişinin bədənindəki 12 yaşlı oğlanı oynaması ona “Qızıl Qlobus” və ilk “Oskar” namizədliyini gətirdi. Həmin məqamdan etibarən o, “sadəcə komik aktyor” statusunu geridə qoydu və əfsanəyə çevrilməyə başladı.

İki “Oskar”, 25 kiloqramlıq dəyişmələr və mövcud olmayan adrenoxrom

1990-cı illər onun total triumfu idi. Əvvəlcə — “Filadelfiya” (1993). Henks İİV nəticəsində ölən hüquqşünası canlandırdı və bu rol üçün 10 kiloqrama yaxın arıqladı. Film ona ilk “Oskar”ı gətirdi. Bir il sonra isə “Forrest Qamp” gəlir: “sadəlövh kəndli”nin milli qəhrəmana çevrilməsi barədə bu hekayə 678 milyon dollar gəlir əldə etdi və altı Oskar qazandı. Henks isə kassadan faiz əldə etdiyi müqavilə sayəsində 70 milyon dollar qazandı. Forrestin dediyi kimi: “Həyat şokolad qutusu kimidir.” Bəzən qutudan təkcə şokolad yox, qızıl külçə də çıxır.

Maraqlı rəqəm:
7 — Henksin iştirak etdiyi filmlərin ardıcıl şəkildə 100 milyon dollardan çox gəlir əldə etdiyi dövrün uzunluğu. Bu göstərici Ginnes Rekordlar Kitabına düşüb.‍

Lakin bu parlaq karyeranın arxa tərəfində sərt qurbanlar vardı. O, rollar üçün dəfələrlə kəskin çəki yığır və atırdı: “Onların öz liqası” filmində +13 kq, “İzqoy” üçün isə –22 kq. Sonuncu halda çəkilişlər aktyorun tam dəyişməsi üçün bir il dayandırıldı. 2013-cü ildə Tom 2-ci tip şəkərli diabetlə xəstə olduğunu bildirdi. Həkimlər bunu kəskin çəki dəyişmələri ilə, Henks isə öz məsuliyyətsizliyi ilə izah etdi: “Mən axmaqlıq etdim,” — dedi o.

Yazı maşınları kolleksiyası, yunan pasportu və ənənəvi Hollivud nikahına meydan oxuyan evlilik

Kamera arxasında Henks kontrastlarla dolu şəxsiyyətdir. O, artıq 40 ildən çoxdur ki, yazı maşınları toplayır və 2017-ci ildə “Unikal nüsxə” adlı hekayələr kitabını nəşr etdirib. Kosmosa böyük maraq göstərir, “Yerdən Aya” serialının prodüseri olmuş və 12818 Tomhanks adlı asteroidə onun adı verilib. Britaniya futbolunu sevir və “Aston Villa”nı dəstəkləyir — titullara görə yox, klubun adının ona “rahat spa-salon”u xatırlatdığı üçün.

1988-ci ildə aktrisa Rita Uilsonla evləndi. Onun naminə pravoslavlığı qəbul etdi və 2019-cu ildə Yunanıstan vətəndaşlığı aldı. Bu ailə Hollivudun möhkəmliyinin nümunəsidir: otuz ildən artıq birlikdə, iki oğul, bircə skandal belə yoxdur. 2013-cü ilin Tony mükafatlandırılması zamanı başqaları poz verərkən Henks sadəcə telefonla həyat yoldaşını çəkirdi. “O, mənim üçün yalnız arvad deyil; dost, ana, sevgili,” — deyir o.

O, siyasətdən də qaçmırdı: Obamanı dəstəkləyir, “Təklif 8”ə qarşı mübarizəyə ianə edir və Trampın 2024-cü ildə qələbəsindən sonra ABŞ-dan köçəcəyini bildirir. Gəmilərin kapitanlarını canlandıran adam özü də kurs dəyişməyi bacarır.

Ekranda kapitan, həyatda isə “izqoy” – ikonaya çevrilən insan

O, beş kapitanı canlandırıb — “Apollon-13”dən “Greyhound”a qədər. Qardaşlar Koenin filmində yeganə “antagonist” də o olub (“Dəlicəsinə cənablar”). “Cerri Maquayer” rolundan imtina edib, çünki “Forrest Qamp”ın psixoloji dramına üstünlük verirdi. “İzqoy” çəkilişlərində qanköçürmə nəticəsində infeksiya alaraq ölümün bir addımlığında olub, “Band of Brothers” üçün hazırlıq zamanı alman bunkerində yıxılıb çiynini çıxarıb.

Tom Henks sübut etdi ki, Hollivudda yaxşı insan olaraq qalmaq və yanmamaq mümkündür. Onun filmləri 9 milyard dollar gəlir əldə edib, lakin onun ən böyük rolu elə özüdür. “Amerikanın atası” kimi tanınan bu insan, sanki Forrest Qampdan daha çox şey bilir: həyat sadəcə şokolad qutusu deyil, faciə, komediya və təqdir-alayiq sevgi üçün yer olan mürəkkəb bir pazldır.

O, köçdü, lakin dönəcəyini bildirdi. Onun qəhrəmanları kimi — həmişə evə qayıdacaq. Hətta bunun üçün okeandan keçmək, müharibəni sağ çıxmaq və ya sadəcə prezidentlik müddətinin bitməsini gözləmək lazım gəlsə belə.

Həftəsonu üçün kino: Tom Henkslə 10 ən yaxşı film

Tom Henksin filmografiyası nadir bir nümunədir: aktyorun karyerası onilliklər boyu stabil güclü qala bilmişdir. Onun qəhrəmanları nə superqəhrəman, nə də mücərrəd simvollardır — onlar izləyicinin özünü tanıya bildiyi adi insanlar­dır. Elə buna görə Henksin filmləri zamanla köhnəlmir və illər keçdikcə də eyni dərəcədə aktuallığını qoruyur.

Axtarışa vaxt sərf etməməniz üçün həftəsonu baxışına ideal uyğun gələn 10 filmi seçdik — dərin dramdan tutmuş yüngül və ilhamverici hekayələrə qədər:

1. “Forrest Qamp” (1994)
   Dünyəvi fenomenə çevrilmiş film. Sadə, lakin dərindən humanist hekayə və Henksin ən güclü ifalarından biri.
   
   
2. “Yaşıl mil” (1999)
   Ağır, təsirli və son dərəcə emosional film — mərhəmət, ədalətsizlik və möcüzə haqqında.
   
   
3. “İzqoy” (2000)
   Demək olar ki, bütün film tək aktyor və tək ada üzərindədir. Sağ qalma, tənhalıq və özünü yenidən kəşf etmə hekayəsi.
   
   
4. “Əsgər Rayanı xilas etmək” (1998)
   Tarixin ən realist müharibə filmlərindən biri. Henks burada ikon yox, müharibədə yaşayan adi insandır.
   
   
5. “Məni tuta bilsən — tut” (2002)
   S.Spilberqin yüngül, dinamik və üslublu filmi. Henks FTB agenti rolunda.
   
   
6. “Apollon 13” (1995)
   Uğursuz kosmik missiyanın uğura çevrilməsi. Gərgin, ağıllı və ilhamverici.
   
   
7. “Terminal” (2004)
   Ölkələr və talelər arasında qalmış insan haqqında isti və mülayim hekayə.
   
   
8. “Böyük” (1988)
   Henksi ulduza çevirən film. Gülməli, lakin bir o qədər də kövrək hekayə.
   
   
9. “Kapitan Fillips” (2013)
   Real hadisələrə əsaslanan müasir triller. Minimum pafos, maksimum gərginlik.
   
   
10. “Casus körpüsü” (2015)
    Soyuq müharibə, diplomatiya və mənəvi seçim. Zəkaya yönəlmiş ölçülü film.

Əyləncəli baxışlar arzu edirik!