Gecə namazı: gecənin sükutunda aram tapmaq yolu

Son qürub şüaları sönüb dünya qaranlığa qərq olduqda, ən sirli vacib ibadətlərdən biri — gecə namazı İşa vaxtı gəlir. Bu, gündəlik tələsik həyat ilə gecə istirahəti arasında bir körpüdür; möminin Rəbbi ilə tək qaldığı bir andır.

Günün son səsləri susduqda və gecə zülməti yerə endikdə, müsəlman üçün xüsusi bir vaxt başlayır. Bu — gecə namazı İşa vaxtıdır. Bu günün beşinci və sonuncu vacib namazıdır və günü tamamlayaraq qəlbi gecə istirahətinə hazırlayır. Bu sadəcə bir rituallar toplusu deyil, səmimi və intim bir dialoqdur: bəndənin Rəbbi ilə gecənin sükutunda etdiyi gizli söhbət.

Bu məqalədə biz sadəcə əməl siyahısı verməyəcəyik — ürəkdəki niyyətdən son səlamadək bu yolu birlikdə keçəcək, ibadətin daxili məntiqini və gözəlliyini hiss edəcəyik.

Sakit dialoq vaxtı: İşa nə vaxt qılınır?

Gecə namazının vaxtı sadəcə qaranlıq düşəndə deyil, Məğrib namazının vaxtı bitər-bitməz başlayır. Bəs nə vaxt sona çatır? Burada alimlər arasında fərqli rəylər vardır və bunları bilmək önəmlidir.

1. Güclü rəyə görə, hədisə əsaslanaraq, İşa namazının vaxtı gecənin ortasına — şəri gecə yarısına qədərdir.
2. Bəzi digər alimlərə görə isə vaxt sübh azanına — Fəcr namazının əvvəlinə qədər davam edir.
   
   

Bəs şəri gecə yarısı necə hesablanır? Bu, sadəcə saat 00:00 deyil. İslamda gecə günəş batdıqda (Məğrib) başlayır və sübh azanına (Fəcr) qədər davam edir. Gecə yarısını tapmaq üçün:

1. Günəş batmasından sübhədək olan vaxtı müəyyən edin.
2. Bu müddəti iki hissəyə bölün.
3. Alınan nəticəni günəş batma vaxtına əlavə edin.
   
   

Maraqlıdır ki, sünnəyə görə İşa vaxtını azacıq gecikdirmək müstəhəbdir — əgər bu camaata çətinlik yaratmırsa. Peyğəmbər Məhəmməd ﷺ buyururdu ki, ümmətə çətinlik düşəcəyindən qorxmasaydı, İşanı gecənin ilk üçdə birinə və ya yarısına qədər gecikdirməyi əmr edərdi. Lakin camaatla qılınan namazda vaxtın əvvəlində qılmaq, tək halda daha gec qılmaqdan üstün sayılır.

Gecə ibadətinin quruluşu: üç mərhələ

İşa namazı tək bir namazdan ibarət deyil — üç ardıcıl ibadətdən ibarətdir. Onların ardıcıllığı qəlbin yuxuya hazırlanan səfərini simvolizə edir:

1. Dörd rükət farz (vacib hissə)
   
   
2. İki rükət sünnə (Peyğəmbər ﷺ daim edirdi)
   
   
3. Üç rükət vitr (vacibə yaxın ibadət)
   
   

Farz İşanın özəlliyi ondadır ki, ilk iki rükətdə kişi tək qılırsa və ya imamdırsa, ucadan oxuyur. Üçüncü və dördüncü rükətlər isə gizli oxunur. Sünnə də gizli oxunur.

Addım-addım: dörd rükət farzın səfəri

Birinci rükət: yolun başlanğıcı

1. Niyyət (niyyə) — ürəkdə və ya astadan:
“İşa namazının dörd rükət farzını Allah rizası üçün qılmağa niyyət etdim.”

2. İhram təkbiri — “Allahu Əkbər”

Əllər qulaq səviyyəsinə (kişilər), sinə səviyyəsinə (qadınlar) qaldırılır.

3. Qiyam

Əllər qarında (kişilər), sinədə (qadınlar).

Oxunur:

“Subhanəkə…”

“Əuzu billahi…”

“Bismillahir-Rahmanir-Rahim”

4. Qiraət

Sürə əl-Fatihə (kişilər ucadan), sonunda astadan “Amin”

Sonra qısa bir surə, məsələn, əl-Kəvsər (ucadan)

5. Rüku

“Allahu Əkbər”

Üç dəfə: “Subhəna Rabbiyəl-Əzim”

6. Rükudan qalxmaq

“Səmi‘əllahu limən həmidəh”

Qalxmış halda: “Rabbənə və ləkəl-həmd”

7. Səcdə

“Allahu Əkbər”

Üç dəfə: “Subhəna Rabbiyəl-Ə‘la”

8. Cəlsə

Qısa oturuş, dua: “Rabbig‘firli…”

9. İkinci səcdə

İkinci rükət: dərinləşmə

1. Ayağa qalxılır
   
   
2. Hər şey birinci rükətdə olduğu kimi
   
   
3. Sonunda “Təhiyyat” (Ət-Tahiyyat) oturuşu
   
   
4. “Allahu Əkbər” ilə üçüncü rükətə qalxılır
   
   

Üçüncü və dördüncü rükətlər: təvazünün zirvəsi

1. Oxunur yalnız Fatihə (gizli)

2. Dördüncü rükətdən sonra oturulur:

“Ət-Tahiyyat”

“Saləvat”

“Rabbənə”

3. Taslim:

Sağ: “Əs-Səlamu aleykum və rəhmətullah”

Sol: “Əs-Səlamu aleykum və rəhmətullah”

Əlavə mərhələlər: Sünnə və Vitr

1. İki rükət sünnə — farzdan sonra, gizli oxunur.
2. Üç rükət vitr

Dərhal və ya gecənin son üçdə birində qılına bilər.

Adətən 2 + 1 formada qılınır.

Son rükətdə Qunut duası oxunur.

Bəs namaz vaxtı keçərsə?

Həyat gözlənilməzdir — insan yuxuya qala bilər və ya unuda bilər. Əsas odur ki, ümidini itirməsin. İşa namazı unudularsa və ya səbəbsiz ötürülərsə, müsəlman onu yadına düşən kimi qılmalıdır. Bu, ibadətə dönüş və tövbədir.

İşa niyə bu qədər önəmlidir?

İşa — təkcə vacib deyil, günün mənəvi yekunudur. O:

1. günahları silir,
   
   
2. qəlbi arxa qoyur,
   
   
3. təşəkkür imkanı verir,
   
   
4. bağışlanma qapısını açır,
   
   
5. qəlbi gecə üçün hazırlayır.
   
   

Bir hədisdə Peyğəmbər ﷺ İşanı xeyli gecikdirib qıldıqdan sonra buyurdu:

“Həqiqətən, bu namazın əsl vaxtı budur. Əgər ümmətimin çətinliyə düşməsindən qorxmasaydım…”

İşa mömin üçün qəbirə nur, dünyada sükut və axirətdə savabdır.

Kişi və qadın üçün fərqlər

1. Əllərin yeri: kişilər — göbək altında, qadınlar — sinədə
2. Rüku və səcdə: qadın daha toplu və mühafizəkar vəziyyətdə edir
3. Qiraət: kişilər ilk iki rükəti ucadan, qadınlar həmişə gizli oxuyur
   
   

İşa gecənin uzun bir günündən sonra sakit sığınacaqdır. Burada dünya səssizləşir, ibadət şüurlu olur və Rəbb ilə gizli söhbət qəlbi aram edir. Hər bir İşa namazınız səmimiyyət, təvazö və Rəbbin mərhəmətinə ümidlə dolu olsun.